پزشكي . نيوز : اگر باور كنيم كه ايدز يك تهديد جدي براي سلامت جامعه است‏‌، بايد بپذيريم كه مقابله با چنين پديده اي نيازمند يك حركت منسجم، هدفمند و برنامه ريزي شده به منظور كنترل تمامي راه هايي است كه مي تواند در گسترش بيماري نقش داشته باشد.

براساس آخرين گزارش هاي موجود استفاده از سرنگ مشترك توسط معتادان تزريقي ، روابط جنسي كنترل نشده ‏، انتقال از طريق تزريق خون و فراورده هاي خون و انتقال از مادر به جنين، راه هايي هستند كه مي توانند موجب انتقال ويروس ايدز از فردي به فرد ديگر شوند.

البته بايد توجه داشت كه انتقال ايدز از طريق تزريق خون سهمي بسيار بسيار اندك در گسترش اين بيماري در كشور ما داشته است ، ولي متاسفانه وجود برخي عوامل و جريانات طي اين سالها موجب شد كه اين مقوله بيش از آنكه بايد پررنگ جلوه كند.

البته خوشبختانه سازمان انتقال خون ايران با استفاده درست از اين تهديد ، به كار گيري روش هاي بهتر و به روز تر را در دستور كار خود قرار داد تا با به كار بستن دستور العمل هاي سازمان جهاني بهداشت و ارتقاي تمامي فرايند هاي تهيه و تامين خون و فراورده هاي خون سالم، از مرحله فراخوان اهدا كننده تا انجام آزمايشات و تهيه فراورده ها سالمترين خون را در اختيار بيماران و مصدومين نيازمند به اين ماده حياتي قرار دهد.

تلاشي كه بالاخره به بار نشست، و امروز آمارهاي موجود حاكي از اين نكته هستند كه انتقال ويروس ايدز از طريق تزريق خون در كشورهاي پيشرفته در زمينه طب انتقال خون از جمله ايران، به صفر رسيده است. در واقع آمارهاي وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي نشاندهنده اين واقعيت هستند كه طي يك سال گذشته هيچ مورد جديدي از انتقال ايدز از طريق تزريق خون در كشور مشاهده نشده است. دستاورد ارزشمندي كه به تحقيق حاصل اجراي سياست هاي سازمان جهاني بهداشت در امر انتخاب اهداكنندگان و آزمايشات غربالگري خون هاي اهدايي است.

انتخاب اهدا كنندگان

بهترين و موثر ترين راه براي پرهيز از انتقال آلودگي از طريق خون ، جذب سالمترين افراد براي اهداي خون است . در واقع مهمترين نكته اين است كه افرادي كه از سلامت خود اطمينان دارند فقط و فقط با هدف نجات زندگي بيماران نيازمند به خون براي اهداي خونشان اقدام كنند.

البته در مورد برخي بيماريها از جمله ايدز ممكن است فرد در مراحل ابتدايي از بيمار بودن خود آگاه نباشد . يعني ويروس در خون فرد هست بدون اينكه كوچكترين علامتي از بيماري را مشاهده كنيم . حال اگر چنين فردي خون اهدا كند اين احتمال هست كه ويروس از طريق تزريق خون به فرد گيرنده انتقال پيدا كند.

براساس استانداردهاي سازمان جهاني بهداشت براي جلوگيري از اين خطر، تدابير ويژه اي اتخاذ شده است .

اولين و مهمترين اصل، انتخاب سالمترين اهداكنندگان از ميان داوطلبان اهداي خون است. براي اين منظور تمام كساني كه داوطلب اهداي خون هستند از طريق يك مشاوره محرمانه پزشكي مورد معاينه و ارزيابي قرار مي‌گيرند. سوالاتي كه در اين مشاوره از هر داوطلب پرسيده مي‌شود مرتبط با مواردي است كه مي‌تواند فرد را در معرض بيماري قرار دهد. مثلا سابقه استفاده از مواد مخدر تزريقي، تماس جنسي خارج از چارچوب خانواده و يا حتي انجام حجامت، تاتوو طب سوزني از مواردي هستند كه مي‌توانند احتمال ابتلا به ايدز را براي فرد ايجاد كنند و بر همين اساس چنين فردي از چرخه اهداكنندگان خون خارج مي‌شود.

علاوه بر اين انجام آزمايشات دقيق بررسي عوامل بيماري ‌زا از جمله ايدز، گام بعدي براي تضمين سلامت خون و فرآورده‌هاي خوني است.

با توجه به اهميت موضوع، تمام خون‌هاي اهدايي در دو مرحله مورد آزمايش قرار مي‌گيرند و در صورتي كه هر يك از اين آزمايشات مشكوك گزارش شوند، كيسه خون موردنظر از چرخه مصرف خارج شده و براي جلوگيري از پخش عوامل بيماريزا در جامعه معدوم خواهد شد.

همانطور كه گفته شد براساس استانداردهاي جهان، مهمترين راهكار براي ارتقاي سلامت خون ، دعوت از سالمترين اهداكنندگان از ميان داوطلبان است. ايجاد يك باور عمومي در ذهن تك تك افراد جامعه نسبت به ضرورت مشاركت همگان براي ارتقاي سلامت خون امر بسيار مهمي است كه وظيفه تمامي نهادهاي مرتبط و رسانه هاي گروهي است .

در واقع اهداكنندگان بايد با آگاهي از مواردي كه مي‌تواند سلامت خون آنها را به خطر بيندازد و با پرهيز از رفتارهاي پرخطر، نسبت به سلامت خون خود توجه داشته باشند و ناگفته پيداست كه رعايت چنين مواردي به صورت غيرمستقيم در جلوگيري از گسترش بيماري‌هاي منتقله از طريق خون، از جمله ايدز در جامعه، نقش ارزشمندي ايفا خواهد كرد.